آنفلوانزاي نوع A چيست؟ يك بيماري حاد تنفسي به شدت واگيردار در خوك‌ها است كه به وسيله چندين نوع ويروس آنفلوانزاي خوكي ايجاد مي‌شود. ميزان مرگ و مير آن در خوك‌ها نسبتاً بالا است 4درصد 1درصد ويروس در ميان خوك‌ها از طريق ذرات آلوده معلق در هوا – تماس مستقيم، تماس غيرمستقيم تماس با سطوح آلوده به ترشحات تنفسي و توسط خوك‌هاي ناقل بدون علامت منتشر مي‌شود. طغيان بيماري در خوك‌ها در تمام طول سال رخ مي‌دهد اما بيماري در مناطق معتدل بروز بيشتري در پاييز و زمستان دارد. بسياري از كشورها به صورت معمول خوك‌هاي خود را در مقابل آنفلوانزاي خوكي واكسينه مي‌كنند. ويروس‌هاي آنفلوانزاي خوكي غالباً از زيرگونه H1N1 هستند اما زيرگونه‌هاي ديگر هم مي‌توانند در خوك‌ها در چرخش باشند مثل H1N2 – H3N1 H3N2 خوك‌ها همچنين مي‌توانند توسط ويروس‌هاي آنفلوانزاي پرندگان و ويروس‌هاي آنفلوانزاي انساني آلوده شوند. گاهي اوقات خوك‌ها مي‌توانند با بيش از يك گونه ويروس در يك زمان آلوده شوند كه اين مسئله مي‌تواند باعث امتزاج و نوتركيبي اين ويروس‌ها در بدن خوك با يكديگر شود.
چرا آنفلوانزاي جديد اين قدر مهم شده است؟
براي پاسخ به اين سوال بهتر است بدانيم که در دنيا سه عبارت است که وضعيت شيوع بيماري را مشخص ميکند؛ آندمي يعني تک گيري يا بيماري اي که مسري نيست مثل سرطان ، اپيدمي يعني شيوع که خيلي ها آن را مي گيرند مثل سرماخوردگي و پاندمي که يعني همه گيري. مثل همين آنفلوانزاي جديد که سرعت انتقالش بسيار بالاست و در هر منطقه اي که وارد شود سريع به يک بحران تبديل مي شود. به نظر مي‌رسد اكثر مردم به ويژه افرادي كه به طور مداوم در تماس با خوك‌ها نيستند ايمني نسبت به ويروس‌هاي آنفلوانزاي خوكي ندارند. اگر ويروس آنفلوانزاي خوكي به اندازه كافي قدرت انتقال انسان به انسان را پيدا كند مي‌تواند باعث ايجاد پاندمي آنفلوانزا شود.
پيشگويي اين موضوع مشكل است؛ چون بستگي به شدت بيماري‌زايي ويروس، حساسيت سيستم ايمني انسان نسبت به آن، واكنش ايمني متقاطع ناشي از آنفلوانزاي فصلي و فاكتورهاي ميزبان دارد. علاوه بر اين ويروس آنفلوانزاي جديد جهش يافته ويروس آنفلوانزاست که از ترکيب آنفلوانزاي نوع A، پرندگان و انسانها به وجود آمده است. علائمش تفاوت چنداني با آنفلوانزاي معمولي ندارد و درمانش هم همينطور. تنها تفاوت بارزي که تاکنون ديده شده، اين است که مرگ و مير آنفلوانزاي معمولي بيشتر در سنين بالاي 64سال رخ ميدهد، اما اين آنفلوانزا تا به حال بيشتر 5تا 24ساله ها هدف قرار داده است.
چرا اين بيماري خطرناک است؟
اين ويروس منشاء انساني دارد و از انسان به خوک منتقل شده و در بدن خوک مانند تمام ويروس‌هاي ديگر تغيير مييابد، بدين صورت که اگر خوکهاي مبتلا به آنفلوانزاي خوکي، همزمان به آنفلوانزاي انساني يا پرندگان هم مبتلا باشند، اين ويروسها ميتوانند در بدن حيوان ژنهاي خود را تعويض کنند؛ به اين ترتيب نوع جديدي از ويروس به وجود ميآيد که هم ژنهاي انسان و هم ژنهاي حيوان را در خود دارد. بنابراين ويروس آنفلوانزاي خوکي ترکيبي از ژنهاي انساني و حيواني است و اين باعث خطرناکتر شدن آن مي‌شود.
اين بيماري از کجا آمده؟
اين ويروس از ابتدا در کشور ما وجود نداشت. ماجرا از پنجم ارديبهشت شروع شد و اولين قرباني يک نوجوان 16 ساله بود که همراه خانواده به تازگي از سفر خارج بازگشته بود. از آن به بعد هرچه تعداد مسافران از خارج از کشور بيشتر مي شد، تعداد مبتلايان هم افزايش مي يافت. اين ماجرا وقتي شدت گرفت که سفر زيارتي حج عمره آغاز شد و حجاج آنفلوانزاي نوع A را سوغات آوردند. و به گفته رئيس مرکز مديريت بيماريهاي واگيردار وزارت بهداشت، در صورت بروز پاندمي آنفلوانزاي نوع A در ايران، 22 تا 33درصد کل جمعيت کشور به اين بيماري مبتلا مي شوند؛ يعني حدود 10 تا 24ميليون نفر که از اين تعداد 525هزار نفر نياز به بستري دارند و برآورد مي شود حدود 105هزار تا 245هزار نفر جان خود را از دست بدهند. مسافران سه کشور بيشترين نقش را در ورود ويروس آنفلوانزاي نوع A به ايران داشتهاند. عربستان به غير از ريزگردهايي که چند هفته پيش به ايران فرستاده بود حالا صادرکننده ويروس آنفلوانزاي نوع A شده است. به گزارش روابط عمومي وزارت بهداشت، 53درصد از مبتلايان به اين بيماري از سفر حج برگشته اند و يا کساني هستند که در تماس با زائران از حج برگشته بوده اند. شدت گسترش بيماري در اين کشور به حدي افزايش پيدا کرده که سفر حج در ماه رمضان براي مسافران ايراني و برخي کشورها ممنوع شده است. تايلند يکي از کشورهايي است که هر سال توريستهاي ايراني زيادي را به سمت خود جذب ميکند. مالزي هم که همسايه تايلند است از اين ويروسها بي نصيب نبوده و به صادر کننده ويروس تبديل شده است..
تاكنون بيماري آنفلوانزاي خوكي از سيستم گزارش‌دهي بين‌المللي براساس مقررات سازمان OIE نيست. بنابراين انتشار آن در حيوانات به خوبي شناخته نشده است. به نظر مي‌رسد بيماري در امريكا بومي است و طغيان‌هاي بيماري در امريكاي شمالي – امريكاي جنوبي – اروپا انگليس – سوئد – ايتاليا – افريقا كنيا و قسمت‌هايي از آسياي شرقي چين و ژاپن رخ داده است. گهگاه آلودگي انسان به آنفلوانزاي خوكي به صورت انفرادي و يا به صورت گروهي طغيان گزارش ميشود. به طور كلي علائم باليني از حالت بدون علامت تا علايم پنوموني شديدي كه منجر به مرگ مي‌شود متغير است.
نشانه هاي بيماري
تشخيص آنفلوانزاي جديد از آنفلوانزاي معمولي کار سادهاي نيست. آزمايش پزشکي لازم دارد اما علائمش شبيه آنفلوانزاي معمولي است اما کمي شديدتر. تب علامت هميشگي آنفلوانزاي نوعA است. اما براي هرکس ممکن است علائم ديگري همچون سرفه، سردرد، گلودرد، درد بدن يا مفاصل، آبريزش بيني و مشکلات گوارشي مثل اسهال يا استفراغ.
راههاي سرايت
مردم به طور معمول آنفلوانزاي خوكي را از خوك‌هاي آلوده مي‌گيرند. اما تعدادي از مبتلايان كه تاكنون شناسايي شده‌اند در سابقه بيماري خود تماس با خوك يا محل‌هاي نگهداري خوك را نداشته‌اند. اكثريت قريب به اتفاق موارد اين بيماري در اثر تماس مستقيم انسان به انسان رخ داده است. اين ويروس از راه مسافران به صورت پروازهاي هوايي، زميني و ... اشاعه پيدا ميکند. در نهايت به علت اينکه بسياري از مردم جهان در برابر اين نوع ويروس ايمن نيست، بنابراين احتمال انتشار آن در حال افزايش است.